Jonge historici schrijven geschiedenis

                                  

Zoek je een betere bestemming voor al dat papier? Het platform Jonge Historici Schrijven Geschiedenis is op zoek naar verfrissende, goedgeschreven papers van geschiedenisstudenten. Deze worden gratis online voor een breed publiek beschikbaar gesteld. De briljantse werkstukken worden in drukvorm uitgebracht.

Dont miss it: inauguration of the Center for Medieval Studies Amsterdam

  On 14 September at 4pm the new Center for Medieval Studies Amsterdam at the University Aula will be inaugurated. This multidisciplinary platform has been brewing for more than a year now, and the CMSA  is happy to see the work of many, both students and faculty, effect a real transformation in how we approach our field here at the UvA.

The guest speaker is Prof. Paul Binsky, a prolific art historian from Cambridge, who will talk about Invention in Gothic Art: The Heroic Mode.

The lecture will be followed by a drinks reception.

[text from invitation Prof. dr. Guy Geltner]

Machtige & Mooie Middeleeuwen : tentoonstelling in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag

Machtige & Mooie Middeleeuwen

De Beatrijs onder je neus, vroeg-middeleeuwse archieven en de prachtige illustraties van het  Trivulzio getijdenboek uit 1470 binnen handbereik. Van 3 september tot en met 8 januari heb je een unieke kans om diverse topstukken uit de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief te bekijken.

Op naar Rome: met Dick de Boer in de voetsporen van Abt Emo

  Het was geen snoepreisje, die tocht van Wittewierum naar Rome die de dertiende-eeuwse abt Emo  ondernam, maar de abt had tenminste tijd te over om zijn argumenten op een rij te zetten om de paus in Rome te overtuigen van zijn gelijk tegenover de bisschop van Münster. Dick de Boer, deed de reis nog eens over en het resultaat is een prachtig geïllustreerd en toegankelijk boekwerk te lezen, dat de neerslag vormt van zijn  historische observaties rond het jaar 2012.

Gastcollege en lezing Prof. Wim Verbaal (Universiteit Gent) 19 maart 2010

Op vrijdag 19 maart geeft Prof. Wim Verbaal uit Gent aan de Universiteit van Amsterdam voor latinisten en medievisten die Latijn kennen een werkcollege onder de titel Lachen in Latijn, waarin middeleeuwse humor centraal zal staan, met als interessant aspect dat de taal waarin grappen gemaakt werden niemands moedertaal was. Het college vindt plaats van 14.00 tot 15.30 in het P.C. Hoofthuis, Spuistraat 134, zaal 411. Studenten en docenten die dit college willen bijwonen kunnen zich aanmelden bij Piet Gerbrandy (p.s.gerbrandy@uva.nl).

Afbeelding uit Benoît de Sainte-More. Le roman de Troie (12e eeuw)

Na het college, van 16.00 tot 17.00, zal Prof. Verbaal een lezing geven voor een wat ruimer publiek, in het Bungehuis, Spuistraat 210, zaal 401. De titel van de lezing is De heropstanding van Troja: het nieuwe Troja van de twaalfde eeuw. Daarin zal hij ingaan op de ongekende rijkdom aan teksten in verschillende genres over de Trojaanse cyclus uit de periode van 1050 tot 1200.

Aansluitend is er een borrel, waarvan de locatie nog vastgesteld wordt.

Lezingencyclus Forum Middeleeuwen Amsterdam

Het Forum Middeleeuwen Amsterdam streeft ernaar in Amsterdam wonende of werkende mediëvisten samen te brengen. Het FMA faciliteert onder andere de organisatie van lezingen, collegereeksen en borrels
Dit semester presenteert het Forum Middeleeuwen Amsterdam een lezingencyclus:

12 maart – Prof. Dr. Frans Theuws (Universiteit van Amsterdam, Amsterdams Archeologisch Centrum) Early medieval trade: towards an archaeological revision. Voor meer informatie zie de persoonlijke pagina van Frans Theuws

23 april – Dr. Caroline Goodson (Birckbeck, Univ. of London, Dept. of History, Classics and Archaeology) The usefulness of saints in early medieval Italy

21 mei – Prof. Dr. Jo Van Steenbergen (Universiteit Gent, Arabistiek & Islamkunde) Van het Regime der Turken naar het Mamlukensultanaat. Beschouwingen over de laat-middeleeuwse islamwereld.

Alle lezingen vinden plaats in UB, Doelenzaal, Singel 425 te Amsterdam en beginnen om 15.30 uur. De lezing en discussie worden gevolgd door een borrel.
De lezingen van Forum Middeleeuwen Amsterdam zijn bedoeld voor docenten, onderzoekers en UvA-studenten met interesse in de Middeleeuwen. Voor meer informatie zie ook de website van het FMA.

Middeleeuwse eetcultuur

In de bibliotheek van het P.C. Hoofthuis is nog tot en met 7 maart een kleine tentoonstelling te bekijken over middeleeuwse eetcultuur.  Te zien zijn o.a. een aantal tekstuitgaven van middeleeuwse kookboeken en diverse publicaties over eetgewoonten en voedingsmiddelen.

Opvallend verschil met hedendaagse eetgewoonten is dat de meeste middeleeuwers slechts twee keer per dag aten.  Aan ontbijten deed men over het algemeen niet, het belangrijkste maal van de dag was het middagmaal. Eetgewoonten  werden in sterke mate bepaald door religieuze voorschriften. Het nuttigen van vlees en dierlijke produkten was in grote gedeelten van Europa niet toegestaan op bepaalde weekdagen. Vis vormde een uitzondering. Perioden van vasten werden afgewisseld met feesten.

Wat de middeleeuwer at, werd ook bepaald door de positie die hij of zij bekleedde in de maatschappelijke hiërarchie. Eenvoudige arbeiders aten gezouten varkenvlees, gerstebrood en bonen, terwijl in de betere kringen genoten werd van vlees met exotische specerijen.  De overtuiging was dat de edele met zijn delicate gesteldheid niet blootgesteld mocht worden aan ‘grove’ voedingsmiddelen.  Aan tafel at men over het algemeen met een lepel en evt. handen. Een mes bracht je veelal zelf mee. De vork deed pas aan het eind van de Middeleeuwen zijn intrede.

Memorieboek van het St. Plechelmuskapittel online

Sinds kort is het Memorieboek van de St. Plechelmuskapittel te Oldenzaal online te raadplegen.

In het Memorieboek van het St. Plechelmuskapittel zijn de namen opgetekend van de overledenen die tijdens de eredienst in de kerk werden herdacht door middel van gebed. Dit bidden voor overledenen gebeurde vaak in opdracht door familieleden en tegen betaling in de vorm van geld, goederen, inkomsten uit landerijen e.d. Voor de geestelijken van het kapittel vormden deze betalingen een belangrijke bron van inkomsten. Het Memorieboek dat gebruikt werd in de periode tussen 1433 en 1613, bevat niet alleen de namen van overledenen en opdrachtgevers, maar geeft ook een overzicht van de ontvangen vergoedingen. 

Het oorspronkelijke handschrift verscheen (gedeeltelijk) al eerder in Eenige bijdragen tot de geschiedenis van het archidiaconaat en aartspriesterschap Twenthe van J. Geerdink in 1887.  Bij deze moderne editie is de tekst niet alleen getranscribeerd maar ook vertaald vanuit het Latijn door emeritus hoogleraar oud-christelijk Grieks en Latijn en middeleeuws Latijn aan de Radboud Universiteit Nijmegen, Gerard Bartelink. In de Tubantia van 3 juni 2009 vertelt één van de redacteurs, Guus Goorhuis, dat de initiatiefnemers gekozen hebben juist voor een interneteditie om zo het boek breder toegankelijk te maken voor zowel genealogen als historici.

In de afgelopen jaren is er door Nederlandse en Vlaamse wetenschappers veel onderzoek gedaan naar de wijze waarop in de Middeleeuwen de doden werden herdacht. Een mooi voorbeeld hiervan is de website Memoria in Beeld. De door Utrechtse onderzoekers uitgegeven newsletter Medieval Memoria Research in the Low Countries geeft een goed overzicht van de huidige stand van zaken op het gebied van memoria onderzoek. In het laatste nummer  (mei 2009) uitgebreid aandacht voor het project Medieval Memoria Online dat in februari 2009 een grote subsidie van NWO ontving.

Wie citeert wie?

Voor elke wetenschapper is het interessant om te weten: wie citeerde mijn boek / proefschrift / artikel? Een hulpmiddel daarbij zijn de befaamde citatie-indexen, zoals de Science Citation Index, de Social Sciences Citation Index en de voor Geesteswetenschappen interessante Arts and Humanities Citation Index. De drie indexen zijn gebundeld in één database, Web of Science (ook wel bekend als Web of Knowledge), beschikbaar via de Digitale Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam.
Het zoeken in deze citatie-indexen is helaas niet zo gebruikersvriendelijk, maar met wat moeite zijn er ook voor historici interessante zaken te vinden. Wie met de cited reference search bijvoorbeeld zoekt naar citaties van het proefschrift van Mario Damen, De staat van dienst : de gewestelijke ambtenaren van Holland en Zeeland in de Bourgondische periode (1425-1482) vindt 8 treffers waaronder het artikel van Serge ter Braake Parties and factions in the late middle ages uit het maartnummer van 2009 van het Journal of Medieval History.
Voor wie het zoeken in Web of Science lastig vindt, heeft de UB Nijmegen een aantal demo’s gemaakt, waarbij u in korte presentaties te zien krijgt hoe u bijvoorbeeld een cited reference search uitvoert.

Helaas vermeldt  het Web of Science alleen citaties afkomstig uit tijdschriftartikelen. Citaties uit boeken komen niet in de database voor. Maar met de komst van steeds meer volledig doorzoekbare boeken wordt het vinden citaties in boeken mogelijk. Google Books is daarvoor zeer bruikbaar (zie het artikel Doe meer met GBS van Bert Zeeman).  Wie in Google Books bijvoorbeeld zoekt naar het proefschrift van Damen vindt 93 treffers afkomstig uit meer dan 50 boeken en/of tijdschriften..

Karel de Stoute in Brugge

Tot 21 juli 2009 is in het Groeningemuseum in Brugge een prachtige tentoonstelling te zien over Karel de Stoute, hertog van Bourgondië (1433-1477). De tentoonstelling omvat schilderijen, tapijten, kleding, sieraden en andere kunstvoorwerpen uit het bezit van Karel de Stoute, afkomstig uit verschillende musea in Europa. Getoond worden onder meer voorwerpen uit de zgn. Burgunderbeute.  Deze stukken werden buitgemaakt door de Zwitsers na de nederlaag van Karels leger in 1476 bij de stad Gerson.  Op de website van Groeningemuseum zijn een aantal van deze topstukken digitaal te bewonderen.

Praalgraf van Karel de Stoute in de Onze-Lieve-Vrouwekerk te Brugge

De tentoonstelling eindigt in de Onze-Lieve-Vrouwekerk waar de praalgraven van Karel de Stoute en zijn dochter Maria van Bourgondië zich bevinden.

De rijk geïllustreerde tentoonstellingscatalogus (in het Duits) is in te zien in de bibliotheek Geschiedenis en bevat o.a. een bijdrage van Werner Paravincini. De Nederlandstalige versie is aanwezig bij de bibliotheek Kunstgeschiedenis.

Meer lezen over Karel de Stoute? Wie in de catalogus van de UB Amsterdam zoekt op Karel de Stoute vindt meer dan 90 publikaties.